سلام آقاى داريوش آشورى عزيز،

ممكن است بپرسم شما در نوشته‌هايتان براى واژه‌ى يونانى το ον يا معادل آلمانى آن das Seiende چه معادلى را به كار مى‌بريد يا توصيه مى‌كنيد؟

شرح پرسش:

مشكل بر سر ترجمه‌ى das Seiende است كه نمى توان آن را موجود ترجمه كرد، زيرا موجود اسم مفعول وجود است و متضمن اين معناست كه نيازمند يك واجب‌الوجود است، در حالى كه Seiende اسم فاعل فعل sein است و به اين معناست كه داراى هستى است و در هستى خود نيازمند ديگرى نيست.

گاهى اوقات در نوشته‌ها از اصطلاح جعلى هستنده استفاده مى‌شود، اما به گمانم هستنده غلط است و نمى‌توان از فعل هستن / هستيدن اسم فاعل هستنده را ساخت، زيرا هستن فعل لازم است و نه متعددى.

برخى پيشنهادها:

·         معادل‌هايى مانند هستى دار، دارنده‌ى هستى، هستار را چگونه مى‌يابيد؟

·         ما از مصدر فعل لازم "خوابيدن"، صفت خوابيده را مى سازيم كه صفت مفعولى است در معناى صفت فاعلى ( به همين سان رنجيدن / رنجيده). آيا مى توان از هستيدن، هستيده را ساخت به معناى آنچه داراى هستى است و براى منظور بالا به كار برد؟

·         همين طور از فعل لازم "رفتن"، بُن مضارع "رو" را مى گيرم و بر اساس آن "رونده" را مى سازيم كه صفت فاعلى رفتن است. بر همين سياق آيا مى توان از فعل لازم بودن بن مضارع "بُو" را گرفت و بُوَنده را براى اين منظور ساخت؟

·         يا از مصدر فعل لازم "باشيدن" به معناى بودن، بن مضارع "باش" را گرفت و باشنده را ساخت؟

·         آقاى اديب سلطانى براى اين واژه‌ى يونانى (در ترجمه‌ى منطق ارسطو) معادل‌هاى هستومند، موجود، باوه، باشنده، آن كه هست، چيز باشنده، ... را به كار برده است. اما همو در ترجمه‌ى سنجش خرد ناب، هستومند را معادل Wesen  گرفته است.

ممنون مى شوم اگر در چند خط يا در قالب مقاله‌اى مانند "داستان تنوين" گره از كار فروبسته‌ى ما بگشاييد.

شاد باشيد

رحمان افشارى

با سلام خدمت آقاى آشورى و آقاى كلانترى

نظر به اين كه متن پرسش و پاسخ در باره‌ى das Seiende در سايت نيلگون منتشر شده است و آقاى آشورى نيز تصميم دارد آن را در سايت خود منتشر كند، ضمن تشكر فراوان از شما، ذكر چند نكته را خالى از فايده نمى دانم.

1- در سايت نيلگون در صفحه‌ى اصلى پيام‌‌ها در متن پرسش، واژه‌ى يونانى το ον به صورت το ον آمده است و ممكن است ν ("نو" ى يونانى) با V لاتين اشتباه شود. بهر حال تلفظ اين واژه‌ى يونانى "تو اُن" to on است. البته بر سر o (اُميكرون) بايد علاماتى بيايند كه لااقل من نتوانستم آن ها را در جدول يونى كد خط آريل بيابم. از اين جهت صورت عكسى آن را خدمت شما مى‌فرستم تا اين واژه درست ضبط شود و چنانچه ممكن است تلفظ آن نيز در متن پرسش آورده شود.

(نقل از واژه نامه‌ى اُرگانون ارسطو، ترجمه‌ى آقاى اديب سلطانى، ص 1088 ، واژه‌ى 29)

واژه‌ى اُن را اكنون در اُنتولوژى Ontologie= ontology نيز مى‌يابيم كه با توجه به ريشه شناسى، قاعدتاً مى‌بايد آن را "باشنده شناسى" يا "هستى‌مند‌ شناسى" برگرداند و نه "هستى شناسى" (آقاى ضياء شهابى آن را "هست شناسى" ترجمه كرده است)، هرچند كه اكنون معناى هستى شناسى مى‌دهد.

2- در متن پرسش، اگرچه معادل ساختگى "هستنده" را نادرست دانسته‌ام، اما دليل آن را لازم بودن مصدر هستن آورده‌ام كه نادرست است. دليل آن همان است كه آقاى آشورى در پاسخ ذكر كرده اند (بدون آن كه مستقيماً به خطاى من اشاره كنند) و آن افزوده شدن بى قاعده‌ى "نده" به انتهاى سوم شخص مفرد مصدر هستن است. از اين رو حذف عبارت "زيرا هستن فعل لازم است و نه متعددى" از متن پرسش مانع مى‌شود تا خواننده‌ى شتابكار به خطا بيفتد و از من نيز رفع شرمندگى خواهد شد.

3- آقاى آشورى به معناى هايدگرى Sein و Seiende اشاره كرده اند كه كاملاً درست است. ليكن بايد عرض كنم كه on يا Seiende تقريباً تمامى فلسفه‌ى غرب را در برمى‌گيرد، به نحوى كه مى‌توان جرأت كرد و گفت كه يكى از بدفهمى‌هاى فلسفه‌ى غرب در نزد ما را مى‌توان در همين تبديل "اُن" به "موجود" ديد يا نشان داد. از اين بابت نظر آقاى آشورى در ابتداى پاسخ از هر نظر شايان توجه است. آشكار است كه پاسخ آقاى آشورى از حد توضيح ترجمه‌ى يك اصطلاح فلسفى فراتر رفته است و ايشان دانشورانه به نكات مهمى اشاره كرده اند كه راهگشاست. شايد لازم باشد در اين زمينه ميان دو موضوع به روشنى تفكيك قائل شد:

الف: نقدى كه هايدگر بر تفكر غرب و به ويژه متافيزيك آن مى‌كند و تاريخ متافيزيك را تاريخ انتولوژى يا

هستى‌مند شناسى مى‌داند و نه هستى شناسى. اصطلاح هايدگرى "فراموشى هستى" Seinvergessenheit ناظر به اين موضوع است. وزن اصلى در اين جا نقد تفكر فلسفى غرب است.

ب: سرنوشتى كه اُن يونانى در سرزمين هاى اسلامى بدان دچار شد و به موجود بدل گشت. موضوع بر سر دو نگرش به هستى و هستى‌مندان است كه يكى آن را مخلوق نمى‌داند و ديگرى آن را آفريده مى‌شناسد. وزن اصلى در اين جا نقد فلسفه‌ى اسلامى (يا به تعبير هگل "فلسفه‌ى عربى" Arabische Philosphie) است بر پايه‌ى تبديل اُن يونانى به موجود عربى- اسلامى (من نمى‌توانم تأسف خود را پنهان كنم از اين كه مى‌بينم زنده ياد شرف الدين خراسانى در ترجمه‌ى متافيزيك ارسطو از يونانى به فارسى همچنان اُن را موجود ترجمه كرده است). اين كه "اثولوجياى" منسوب به ارسطو را، كه در واقع ترجمه‌اى از كتاب‌هاى چهارم و پنجم و ششم تاسوعات يا نُه گانه‌هاى فلوطين است، علت اين تغيير يا به تعبيرى زوال بدانيم، بيشتر به افسانه مى‌ماند، هر چند كه آن كتاب منحول بى تأثير نبوده است. واقعيت اما اين است كه آن حادثه خود معلول است و نه علت. خود نتيجه‌ى دو نگرش به هستى و هستى‌مندان است. نظر ابن سينا در مورد قِدَم عالم در عين "موجود" خواندن هستى‌مندان از جمله تناقضات فلسفه‌ى اسلامى است، هرچند كه كوشش او در تفكيك ميان قديم ذاتى و قديم زمانى را بايد چونان تلاشى ناكام در آشتى ميان اُن و موجود ارزيابى كرد.

آقاى آشورى به هر دو موضوع اشاره كرده اند، اما شايد توضيح بيشتر ايشان مانع شود تا اين دو موضوع در ذهن خواننده به هم آميخته شوند.

به واقع مايه‌ى خوشحالى است كه آقاى آشورى از طريق ترجمه‌ى يك اصطلاح فلسفى چنين ژرف به اين موضوع نگريسته است.

با درودهاى گرم

رحمان افشارى

سلام آقاى آشورى عزيز،

پاسخ شما در باره‌ى معادل فارسى das Seiende پرسش ديگرى برانگيخت كه اكنون با شما در ميان مى‌گذارم به اين اميد كه مورد توجه‌ى شما قرار گيرد و بار ديگر لطف كنيد و به آن پاسخ دهيد.

شما در نادرست خواندن "هستنده" چنين نوشتيد:

"هستنده" هم ساخت‌-‌و-‌سازِ خلاف قاعده‌ای ست. پسوندِ /-َ‌نده/ بر سرِ ریشه‌یِ مضارع یا فعلِ امر می‌آید، مانندِ داننده و راننده و کننده، نه سوم شخصِ مفردِ فعل. در موردِ فعلِ بی‌قاعده‌ی هستن/بودن بر سرِ ریشه‌ی مضارع یا فعل امرِ آن می‌آید: باش+-‌َنده.

اكنون اين پرسش پيش مى‌آيد كه "هستى" چگونه ساخته شده است؟ اگر "هستى" نيز از تركيب "هست" + "ى" ساخته شده باشد، پس بايد به نادرستى آن نيز رأى داد، حال آن كه در درستى آن شك و ترديدى نيست و عارف و عامى آن را به كار مى‌برند و در شاهكارهاى ادب فارسى نيز به دفعات آمده است. از دو حال بيرون نيست: يا ساخت آن به گونه‌اى ديگر است (به فرض "هستنى" (هستن + ى) بوده است و در اثر سايش به "هستى" تبديل شده است) و يا اين كه جزء "هست" كه در "هستى" آمده است، تنها به معناى "سوم شخص مفردِ فعل "هستن" نيست، بلكه معنا يا معانى ديگرى دارد.

فرهنگ سخن براى "هست" سه معنا ذكر كرده است:

1-     معناى نخست همان است كه در استدلال شما آمده است، يعنى "فعل سوم شخصِ مفردِ مضارع از مصدرِ فرضىِ هستيدن"

2-     معناى دوم "هست"، كه به عنوان اسم مصدر ظاهر مى‌شود و در ادبيات قديم به كار رفته است، "وجود؛ هستى؛ بودن" است. اين فرهنگ شاهدهاى زير را براى اين معناى "هست" ذكر مى‌كند:
پيشِ هست او ببايد نيست بود / ... (مولوى)
نورى از هست به نيست پيوست، هست شد، و آن هست نور محمد مصطفى (ص) بود. (احمد جام)

3-     معناى سوم "هست"، كه به عنوان اسم در قديم به كار رفته است، "موجود" است. شاهد:
روح، هستِ نيست‌نماى است كه كس را بدو راه نبْوَد (جامى)
تو مگر خود مرد صوفى نيستى / هست را از نسيه خيزد نيستى. (مولوى)

به نظر مى‌رسد اگر بتوان بر پايه‌ى دو معناى اخيرِ "هست" راهى براى توضيح ساخت "هستى" يافت، ليكن ساخت "هستنده" همچنان بى مجوز دستور زبانى باقى مى‌ماند. ليكن پرسش اين است كه اگر "هست"، گيرم در ادب قديم، به معناى "موجود" به كار رفته است، آيا نمى‌توان آن را برابر das Seiende نهاد و به كار برد؟ به جهت يادآورى عرض كنم كه انگليسى زبانان das Seiende را با معادل‌هايى مانند

that what/which is, beings, things that are/exist, the existent

ترجمه مى‌كنند كه نزديك به "هست" فارسى است.

بدين ترتيب سه واژه‌ى هم‌خانواده و هم ريخت آلمانى به صورت زير ترجمه مى‌شوند:

پيشاپيش از توجه و لطف شما در پاسخگويى سپاسگزارى مى‌كنم

شاد و پيروز باشيد

رحمان افشارى

پى نوشت:

آقاى اديب سلطانى "هستومند" را واژه‌اى پهلوى مى‌داند (بنگريد به واژه‌ نامه‌ى سنجش خرد ناب) و گويا آن را از تركيب "هستو"+"مند" نساخته است. بهررو das Seiende و das Wesen را هردو "هستومند" خواندن به شدت به موضوع "وجود و ماهيت" آسيب مى‌رساند.

خشونت در یک نگاه

خشونت رفتاری است اکتسابی و اجتماعی- فرهنگی و نه رفتاری ذاتی و زیست شناختی. بر این پایه برای شناخت دقیق و عمیق خشونت باید به یافته های جامعه شناسی و روان شناسی اجتماعی اتکا کرد و نه روانشناسی فردی. به باور من یافته های روان شناسی فردی نیز در متن یافته های جامعه شنا سی و روان شناسی اجتماعی قابل فهم و تفسیر می باشد.

ما در چه گونه جهانی زند گی را تجربه می کنیم ؟

برای درک درست خشونت به مثابه رفتاری اکتسابی و اجتماعی – فرهنگی پیش ازهر چیز باید دید ما در چه گونه جهانی زندگی را تجربه می کنیم . چرا که شخصیت فردی – اجتماعی ما بر پایه ی همین تجربه ها است که شکل می گیرد و معنا می یابد. ما در جهانی زندگی را تجربه می کنیم که خشونت در آن نهادینه شده است . دولت ها ، گروه های مافیایی ، محافظه کاران و بنیاد گرایان دینی سازمان یافته ترین خشونت ها را اعمال می کنند. جهانی که در آن صنایع نظامی ، تجارت و قاچاق مواد مخدر و مشروب های الکلی از پر سودآور ترین عرصه های فعالیت اقتصادی آن است. جهانی که در آن قهرمانانی که رسانه های دیداری برای ما خلق می کنند تا ما با آنان هم ذات پنداری کنیم راکی و رامبو و آرنولد و وندام و... هستند ؛ و بازی های کامپیوتری که برای فرزندان ما طراحی می کنند مملو از خشونت است. در چنین جهانی این عدم خشونت است که نیاز به توضیح دارد و نه خشونت. در حقیقت خشونت وسیله و نتیجه ی زیستن در چنین جهانی است.

خشونت فردی

خشونت فردی اغلب وسیله ای برای جبران حس فرودست بودن، زدودن سرخوردگی، رهایی از درماندگی و ناتوانی است . بر این پایه علت رفتار خشونت آمیز را باید در مناسباتی جستجو کرد که افراد را فرودست، سرخورده ، درمانده و ناتوان می کند. در چنین جامعه ای افراد در برابر فرادستان چون سندان و برابر فرو دستان چون پتک اند. در حقیقت شیوع رفتار های سادو- مازوخیستی در جوامع کنونی محصول و معلول همین مناسبات است. درچنین جامعه ای پناه بردن به الکل و مواد مخدر یکی از وسیله های فرار از حس فرودست بودن و ناتوان بودن است . به عبارت دیگر فرد معتاد و الکلی پیش ازهر کس به خود خشونت می ورزد.

خشونت خانگی

خشونت خانگی بارزترین خشونت علیه زنان است. خشونت خانگی پدیده ای جهانی است و زنان هیچ کشور و قوم و طبقه و سنی از آن در امان نیستند. خشونت خانگی یکی از علل اصلی جراحات و مرگ میر زنان در جهان محسوب می شود. خشونت خانگی شامل خشونت جسمی، روانی، عاطفی و جنسی می شود. به‌ گفته‌ کارشناسان‌ خشونت‌ خانگی، قابليت‌ انتقال‌ از نسلی‌ به‌ نسل‌ ديگر را دارد. در واقع پسرانی که ناظر اعمال خشونت‌ عليه‌ مادرانشان‌ هستند در بزرگسالی‌ بيش‌ از ساير پسران‌ برای‌ حل‌ اختلاف‌های‌ خود به‌ خشونت‌ روی‌ می‌آورند. هم چنين‌ دخترانی نیز که شاهد خشونت‌ عليه‌ مادران‌ شان هستند نسبت‌ به‌ ساير دختران‌ بيشتر پذیرای خشونت‌ شوهران‌ خود می‌شوند. در گزارش های مربوط به خشونت در خانواده معمولا زنان و کودکان به عنوان قربانيان اصلی، و مردان به عنوان افراد خاطی قيد می شوند. چون بنابر آمار جهانی حدود ۹۰ درصد از قربانيان خشونت خانگی زنان و حدود ۱۰ درصد مردان هستند. خشونت علیه زنان به طور کلی و خشونت خانگی به طور ویژه معلول فرهنگ پدر- مردسالاری و ساختارهای قدرت مردسالارانه در جامعه و زن ستیزی و سلطه طلبی مردان است.

پارسا نیک جو

parsanikjoo@yahoo.com

گردآورنده ي وب سايت نيلگون، درود و خسته نباشيد.

من يك جوان هيجده ساله و دبيرستاني هستم كه پيوسته نوشته هاي شما را دنبال مي كنم. من از راه مقاله ي آقاي داريوش آشوري با نام اسطوره ي فلسفه در ميان ما كه در باره ي فلسفه و شخصيت فرديد بود از اين وب سايت سر در آوردم و از آن زمان تاكنون مطالب آن را دنبال مي كنم، اگر چه دست و پا شكسته آن ها را مي فهمم. تا ديروز كه مقاله ي بسيار زيباي آقاي ناصر پاكدامن را خواندم؛ سعي كردم با ايشان هم تماس بگيرم و سوال هايي درباره ي مقاله و مسائل سياسي فرهنگي خودمان از ايشان بپرسم كه ايميلشان را نداشتم.

اين روز ها برايم پرسش هايي پيش آمده كه پاسخ قانع كننده اي براي آن ها پيدا نمي كنم. گفتم چه بسا بتوانم از شما كمك بگيرم. من در وِب گشت هايم دريافته ام كه دست كم دو رويه ي انديشه ايِ متفاوت در ميان وب نويسان مختلف در ميان هست كه مبناي گفتگوشان قرار مي گيرد . ۱- گرايش معطوف به گذشته و شرق كه تحت اين مفهوم پرداخته مي شود كه ما براي برون شوي از بن بست هاي مختلف فكري و فرهنگي و سياسي مان بايد به حكمت شرقي هند و چين ونيز فلسفه ي اشراقي سرزمين خودمان روي كنيم و آن ها را بفهميم. ۲- گرايش معطوف به غرب كه كوشش در فهم فلسفه هاي مدرن و پست مدرن از جهات و جنبه هاي مختلف دارد.

جبهه ي نخست روي آن تاكيد مي كنند كه فهم فلسفه ي غرب نه تنها راه درست را به ما نشان نمي دهد بل كه درپايان موجب مسخ ما واز دست دادن هويت ملي و مذهبي و... ما مي شوند ضمن اين كه گونه اي نيروانا گراييِ آرامش طلب در ميان اين قشر ديده مي شود كه آن را در مقابل بلاياي تمدن مدرن برجسته مي كنند. يعني تمدن نوين را مسبب اصلي بدبختي جهان امروز مي دانند و دواي اين درد تمدن را پناه بردن به فلسفه هاي شرقي مي دانند و حقيقت براي ايشان در واقع همان دست يافتن به آرامش و آسودگي است؛ و مبناي احساس اين آرامش و سند اصلي ايشان براي به كرسي نشاندن حرف هايشان تكيه بر گونه اي شهود بي واسطه ي دروني است كه آن را با خدا يا همان حقيقت يكي تصور مي كنند.

اين گرايش انديشه اي هميشه در من بدگماني را به وجود آورده است. برهان اش هم اين است كه آن چه كه در كتاب هاي درسي ما نيز روي آن تاكيد مي كنند و حتا در رسانه هاي ملي نيز گاه برجسته مي شود همين شيوه ي انديشيدن است كه به شيوه اي پيراسته تر و سبك سنگين شده تر به ما عرضه مي شود و ما بايد در چارچوب همين مفاهيم به جهان و مسائل ان بيانديشيم. مشكل من اين است كه نمي توانم تصور كنم كه آن چه كه حقيقت ناميده مي شود مي تواند بيواسطه و از طريق «دل» به ما داده شود.

از طرف ديگر هم مي بينم كه اگر چه تمدن باعث مشكلات زيادي شده است اما به هر حال انسان هاي غربي نسبت به ما پيشرفت هاي پيشتري در همه ي زمينه ها داشته اند و البته اگر دقيق به فيلم هايشان نگاه كنيم بر خلاف آن چهره ي خشني كه از آن ها هميشه در تلوزيون نشان داده مي شود زندگي آن ها نظم انساني بيشتري از ما دارد.

در هر حال نمي توانم قبول كنم كه بنيان خانواده و اساس جامعه ي انساني آن چنان كه در كتاب هاي بينش اسلامي ما روي آن تكيه مي كنند متزلزل و سست باشد. چون كه حتا وقتي به زندگي معمول آن ها از راه تلويزيون نگاه مي كنم مي بينم كه آن ها واقعا خيلي بهتر با كودكان شان و حتا سگ ها و گربه هايشان رفتار مي كنند. به هر حال من خودم بيشتر به سوي رويه ي انديشه اي غربي گرايش دارم اما دلايل مناسبي براي گرايش خودم ندارم . چون تا در اين باره حرف مي زنم به من هشدار مي دهند كه مبادا غرب زده شويد؛ مواظب تهاجم فرهنگي باشيد و هزاران حرف و توصيه ي ديگر: كه فيلم نبينيد كه ماهواره نگاه نكنيد. كه اين « زن » ها كه تظاهرات مي كنند « صفت هاي حيواني» درشان بر خوها و عادات انساني غلبه كرده است و...

سوالم از شما اين است كه چرا ما بايد غرب را بشناسيم و جايگاه فلسفه هاي شرقي چيست. البته مي دانم كه مثلا ماهاتما گاندي هم يك هندي است و تاثير زيادي گذاشته است اما آيا ما مي توانيم فلسفه هاي شرقي را به عنوان مبنايي براي غلبه بر مشكلات خودمان در نظر بگيريم يا نه؟

Aban Sana

آقاي گنجي گرامي،

ضمن احترام به شما که در فردگرايي تان در برهه اي از زندگي به خود چيزي اساسي آموختيد، دو نکتهء اساسي در نوشته تان هستند که بيش از ساير نکات راه را بر گفتگو ميبندند. شما ضمن برشمردن انواع روشنفکران، از "روشنفکران ديني" ميگوئيد، اينان را در مقابل حاکميت ديني قرار ميدهيد و راهشان را بسته. دليلش هم اينکه حاکميت امکان رشد به آنان نميدهد. تعريف و تفسير شما از روشنفکر ديني و بخصوص در مواردي که با نام از آنان ياد ميکنيد، چندان مرتبط با اين نام، و بهيچ وجه مبتني با واقعيت عريان نيست. روشنفکر ديني کسي است که در دين، عناصر سازنده اش، تاريخ اين عناصر، زندگي بنيانگذارش، لمس دينيِ اين بنيانگذار و لمس دينيِ پيروان اين دين را بررسي نموده و علنأ براي جامعهء ديني آنها را تشريح کند. طبعأ روشنفکر ديني که خود معتقد به دينِ مربوطه است با نظر منفي به آن برخورد نميکند وکسي هم چنين انتظاري از او ندارد. آيا شما چنين کسي را ميشناسيد؟ آنان که شما نام برده ايد هيچيک اين کاره نبوده و نيستند و هر که هستند، روشنفکر ديني اسمي است کاذب که به خود چسبانده اند. روشنفکر ديني به روشن شدن دين کمک ميکند و براي دينداران مفيد است، چرا که از دين خرافه زدائي ميکند. در مقابل، نامبردگان بوسيله شما نه دغدغهء اين روشنگري را براي همنوعان خود داشته اند، و نه حتا ميتوان باور کرد که خود فهمي از اين دين دارند و يا هرگز احساس ديني خود را بررسي کرده اند. آنچه که از عملکردشان ديده ميشود، جنگ قدرت و بعضأ خدمتهاي جانانه به آن و بيشتر سالوسيِ مزورانه است. اينان هم از آخور ميخورند هم از توبره. هم بار روشنگري ديني را به گُردهء روشنفکر غير ديني تحميل ميکنند، هم بخود القاب پر طمطراق روشنفکر و از آن آنطرفتر آزاديخواه و سکولار و مدرن عرضه ميکنند. مضحکتر اينکه مينالند که چرا بجاي انتقاد، از طرف ديگران مورد تفاهم قرار نگرفته اند. گلي که اقاي سروش بسر دانشگاه زد و آنرا دو دستي تقديم جهل بسيجي کرد از نظر ايشان بايد نه تنها از طرف حاکميت، بلکه از طرف محکومان نيز با اهداء دسته گل پاداش داده شود. اقاي گنجي، اين خوشخيالي و توهم محض است که از اين کسان انتظار ايستادگي در مقابل حاکميت داريد.

دومين نکته اينکه شما در يک حالت اضطراري از متفکران غربي استفاده کرده ايد، تا بتوانيد احتمالأ در حيطهء مورد نظرتان برخي مسائل را ببينيد (اگر غير از اين است توضيح دهيد). شاهدش هر سه مانيفست شماست. گرايشي قوي در بين ما پديد آمده که گويا متفکر غربي راحت الحلقوم است. بدون هيچ آگاهي از دليل، رابطه و معنيِ اصلی شان، گفته های آنان را در اثباتِ حقانيت خود مصرف ميکنيم. اين گرايش "مدرن مثل مدرنيته" چنان قويست که بدون آن نه ميتوانيم بخوابيم، نه از خواب بيدار شويم. اين در حاليست که غربيان با آنهمه زحمت با فرهنگ خودشان در افتادند و آن هم فرهنگی که اسلامي نبوده. آنها هرگز بنده خدا نبودند و بعنوان بنده با دين خود برخورد نکردند. لمس ديني آنان تفاوت اساسي با «بنده» داشت. باضافهء عناصر ديگري که در فرهنگشان داشتند که ما نداريم. ما نميتوانيم افکار آنان را از خود بدانيم و از اين افکار بي واسطه استفاده کنيم. مثلأ شما بمن بگوئيد چرا ما 'human rights' را حقوق بشر ترجمه ميکنيم (و مثل نقل و نبات، گويا ارث پدرمان است، مصرف ميکنيم) ونه حقوق انسان؟

فرستنده:م. م.